Ταυτότητα και εμπαιγμός
Όπως γράφει ο Τ. Κρισναμουρτι, στο "Φόβος και χρόνος" (4 επί 5, εκδ. Αρχέτυπο, επιμέλεια Στέφανος Ελμάζης) "[...] Έτσι, η σκέψη που είναι εργαλείο του χρόνου, που είναι η απάντηση της μνήμης, που είναι το παρελθόν, είναι αυτό που δημιουργεί τον χρόνο. Και πέρα απ' αυτό βρίσκεται ο φόβος. Η σκέψη είναι πηγή του φόβου.Ο χρόνος δίνει έδαφος στον φόβο. [...]"
Όταν η συνειδητότητα (και η ταυτότητα ως συνειδητότητα) ταυτίζεται με τον φόβο, σκέφτομαι τον φόβο σαν αναπόφευκτο εργαλείο του "πολιτισμού". Αλλά και ως σίγουρη εργαλειοποίηση-φόβητρο, απ' τον ίδιο τον άνθρωπο, του παρελθόντος, (του χρόνου, γενικά), ως μέσω δικαίωσης της ταυτότητάς του.
Η σχιζοφρένεια (σύμφωνα με τον "Αντι-Οιδίποδα") απ' την άλλη, δεν έχει ταυτότητα... μόνο κυλά ανάμεσα από φιγούρες του ενστίκτου, και φιλοδοξεί να μην είναι τίποτα. Έτσι, η κάθε μια ταυτότητα εκτονώνεται απ' τον φόβο που την διέπει...
Γιατί όμως οι ταυτότητες συνοδεύονται από φόβο... και τι ρόλο παίζει ο χρόνος;
Αν φανταστούμε τον χρόνο τον ίδιο ως ταυτότητα, ως σύνολο χαρακτηριστικών γνωρισμάτων, τότε το μόνο που απομένει επίφοβο είναι ο εμπαιγμός του. Η αγωνία, δηλαδή, αυτό το εργαλείο να αμφισβητηθεί ως υπερχρονικό: ως ένα και μοναδικό χαρακτηριστικό γνώρισμα: ως εμπαιγμός... του τίποτα.